Perspicuus Publishers

Bij toeval stuitte ik vorige week op een website met als titel ‘Vind het antwoord in jezelf’(punt nl), gelanceerd door een religieus-humanistische geloofsgemeenschap. Een opmerkelijke slogan voor deze gemeenschap die christelijke wortels kent. Zoals in veel religies, maar zeker ook in het christendom, gaat het niet om het vinden van antwoorden op levens-en geloofsvragen in jezelf, maar juist buiten jezelf. Het helpt om zaken vanuit een ander perspectief te bekijken. Om over de grenzen van je eigen gelijk heen te kijken en soms je eigen mening bij te stellen. Mogelijke antwoorden, of in ieder geval pogingen tot antwoorden, worden je dan van buitenaf aangereikt, waarmee je inderdaad zelf aan de slag moet gaan. Uiteindelijk ben je er zelf verantwoordelijk voor, maar in de geest van Jezus is er ook sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid. Je staat er niet alleen voor. Enkele keren lezen we in de Bijbel over wonderbaarlijke genezingen, waarbij Jezus wees op het geloof van mensen in de omgeving van deze zieke dat bijdroeg aan het herstel; niet op de inzet van de zieke zelf.  Zo kan een geloofsgemeenschap ook werken. Hier kun je je steeds weer openstellen voor datgene wat zich buiten jezelf bevindt, als antwoord op vragen die in jezelf te vinden zijn.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 20 november 2015 in het Noordhollands Dagblad

Met interesse heb ik afgelopen tijd berichtgevingen rondom de ramadan (de islamitische vastenmaand) en de presentatie van een rapport van het Sociaal en Cultureel Planbureau over de religieuze beleving van Nederlandse moslims in de media gevolgd. Een uitspraak trok mijn aandacht. Volgens een Nederlandse imam zou “het strikt volgen van de regels” in de aard van de islam zitten, waarna hij vervolgde: “De islam kent nu eenmaal veel regels en rituelen. Je moet vijf keer per dag bidden, vasten tijdens ramadan. Als je dat doet, word je beloond. Doe je het niet, word je gestraft. Je kunt best christen zijn zonder dat je er iets aan doet, voor een moslim is dat veel lastiger.” Alhoewel ik mijzelf niet beschouw als ‘een christen slechts in de naam’, heb ik ook weinig voeling met het geschetste alternatief om te geloven onder een paraplu van geboden en verboden. Volgens mij moet (om toch maar dit dwingende woordje te gebruiken) geloof intrinsiek gemotiveerd zijn, zonder dwang en het klakkeloos opvolgen van  geloofsvoorschriften. Stel je daarom zelf altijd de vraag: Waarom doe ik de dingen die ik doe? Als het antwoord is ‘omdat het moet van mijn geloof’, is het denk ik goed om op zoek te gaan naar een dieperliggende motivatie. Wel vrijwillig, niet vrijblijvend!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 29 juni 2018 in het Noordhollands Dagblad

‘Jezus richt zich tegen mensen die geriefelijk in hun bubbel zitten, tot dezelfde sociale laag behoren, mensen die dezelfde mening hebben als wij, mensen die het bij voorbaat met elkaar eens zijn, mensen die elkaar aan één stuk door bevestigen in wat ze toch al vinden.’ Dit citaat in een recent artikel van schrijver Bas Heijne trok mijn aandacht. Hierin gaat hij in op de waarde van de Bergrede van Jezus (je zou kunnen zeggen de beginselverklaring van het nieuwe ‘koninkrijk’ waar Jezus over sprak). Heijne houdt in zijn artikel een pleidooi, met name gericht aan mensen die niets met religie op zeggen te hebben, om toch deze Bergrede niet als ‘blijde humanistische opdracht’ te zien. Eerder als een radicale opdracht om een gemakkelijk leven uit de weg te gaan. Tegenwoordig lijkt het tegenovergestelde te worden gepromoot (zonder daarmee een maatschappijpessimist te willen zijn), als we denken aan termen als ‘feel good’ en ‘ontzorgen’. Met deze eeuwenoude oproep gaat het er juist om het tegenovergestelde te doen. Niet meeroeien in de mainstream. Niet uit recalcitrantie als doel, niet uit angst, maar weloverwogen een extra inspanning leveren om je in te leven in een ander. Het is niet alleen radicaal, maar ook noodzakelijk om uit je eigen bubbel te komen.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 1 juni 2018 in het Noordhollands Dagblad

(Foto: US Fish and Wildlife Service Headquarters)

In Nederland lijkt het een nationale volkssport te worden om feest-en gedenkdagen ter discussie te stellen. Na zwarte piet, wel of geen paaseieren en lichte irritatie over de kerstman in plaats van het kindeke Jezus, lijkt de Dodenherdenking, vandaag 4 mei, de afgelopen weken ter discussie te staan. Enkele jaren geleden is de doelgroep die oorspronkelijk werd herdacht (degenen die omgekomen waren tijdens WOII, waaronder mensen tijdens de grootste massamoord op een specifieke bevolkingsgroep in de recente geschiedenis) al opgerekt naar degenen die zijn omgekomen “in oorlogssituaties en bij vredesoperaties”. Voor sommigen gaat dit  niet ver genoeg en hebben het voornemen dit op luidruchtige manier tijden het ‘moment suprème’ kenbaar te maken. De Dikke Van Dale definieert herdenken als: ‘stilstaan bij iets uit het verleden.’  In dit geval betekent dat vanavond twee minuten je mond houden, waarna je weer 525.558 minuten per jaar kunt discussiëren over hoe de invulling in de toekomst eruit kan zien. Met name in het Oude Testament van de Bijbel wordt regelmatig door diverse schrijvers opgeroepen om letterlijk een moment stil te staan bij belangrijke gebeurtenissen uit het verleden, vaak gevolgd door een feest. Het lijkt bij ons als mensen te horen. Een mooie traditie om in stand te houden en niet te verstoren voor eigen belang. 

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 4 mei 2018 in het Noordhollands Dagblad

Foto: ANP

Een onwaarschijnlijke locatie voor een bijeenkomst in de Thomaskerk, aanschurkend tegen het grote geld van deze wereld, waar ik vorige week woensdag uit de mond van dominee Ruben van Zwieten Het Verhaal van Pasen 2018 hoorde. Op een eigentijdse en een misschien wat ongebruikelijke manier reflecteerde de dominee van de Amsterdamse Zuidas, verbonden aan de Nieuwe Poort in het hartje van de Zuidas, op de omstandigheden in de huidige tijd. Via een opnieuw verteld Bijbelverhaal van David en Goliath, een Bijbellezing, een mini-Bijbelcursus en een overdenking, met tussendoor klanken van de Matteus Passion, voerde de dominee een gemêleerd gezelschap van atheïsten tot religieuzen in anderhalf uur mee over de weg van vrede; het thema van dit jaar. Zonder de opstanding van Jezus, want daar gaat het immers om bij Pasen, metafysisch te willen verklaren, gaf Van Zwieten een duidelijk paasboodschap mee: leef van het donker naar het licht! De boodschap van Jezus is vaak radicaal en ogenschijnlijk in tegenspraak met het leven van alledag. Leven we niet vaak van het licht naar het donker, van het leven naar de dood? Met de komst van Pasen is dit radicaal omgedraaid! Dat is niet alleen een boodschap voor de Zuidas, maar voor iedere as in ons leven. Waar draait het bij u om?

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 6 april 2018 in het Noordhollands Dagblad

Foto: Norbert van Onna

Beelden van bombardementen in Syrië en een woedende menigte van mensen aan de hekken van de Oostvaardersplassen. Afgelopen week kwamen twee uitersten pijnlijk samen. Vooral de reactie van laatste groep verbaasde me. Deze mensen bleken afgelopen weken beelden te hebben gezien van stervende dieren en togen en masse richting de Flevopolder om hun ongenoegen te uiten. Ik vroeg me af of ze de beelden uit Syrië gemist hadden. Deze beelden toonden duidelijk aan dat er iets goed mis ging daar, met 700 doden en honderdduizenden mensen die acuut door de honger bedreigd worden. Een veel urgenter demonstratiedoel! Helaas lijkt een deel van de bevolking oorlogsblind en heeft meer met dierenleed, dan met menselijk leed. Hadden we maar meer mensen, zoals deze vrouw, die het volgende gebed deelde, bij het zien van de beelden uit Syrië: Oh mijn God! Wie is de God van het onmogelijke? Heb medelijden met deze kinderen en hun ouders. Werk aan een wonder en beëindig dit bloedbad. Oh Vader, wat een verdriet, wat een leed! Mijn God! Ik voel me zo klein en machteloos in het aangezicht van dergelijke wreedheid. Ik wil elk klein kind en iedereen die midden in deze bloedige oorlog zit, in bescherming nemen. Het is maar waarvoor je in actie komt.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 9 maart 2018 in het Noordhollands Dagblad

Foto's: Sledge Fisherman

‘Geloven is moed vergaren, opstaan en wegtrekken, de vrijheid tegemoet, steeds weer,’ aldus dominee Nico ter Linden, die bijna twee weken geleden overleed. De predikant die twintig jaar lang een volle Amsterdamse Westerkerk trok, maar ook dichterbij huis, in Stompetoren, werkzaam was. Op een kernachtige manier maakt Ter Linden met deze uitspraak duidelijk waar het op aan komt met het geloof: het leidt tot vrijheid en geen gebondenheid. Bij verkeerd gebruik kunnen geloof en religie (dit zijn twee verschillende dingen) het tegenovergestelde bewerkstelligen. Dan is er moed en kracht nodig om op te staan, om te voorkomen een systeemgelovige te worden. Ter Linden wist aan deze uitspraak actief inhoud te geven door een groots werk na te laten in de vorm van de zesdelige boekenreeks, getiteld  ‘Het verhaal gaat..’. De Bijbel opnieuw verteld en uitgelegd, toegankelijk gemaakt voor degenen die meer of minder zeggen te geloven.  Dat is meer dan noodzakelijk in een wereld waar het mensen steeds meer ontgaat waar de Westerse cultuur op gebouwd is. Niet om je af te zetten tegen andere culturen, maar wel om je eigen wortels te kennen. Gelukkig gaat in kerk en huis, waar het Boek steeds weer geopend wordt, het verhaal steeds verder… Leest en luistert u mee?

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 9 februari 2018 in het Noordhollands Dagblad

Via een statirisch televisieprogramma moest ik vernemen dat tot eind vorig jaar de zogenoemde VerhalenArk (van Noach) in Hoorn lag afgemeerd. Het schip is inmiddels al weer vervroegd vertrokken vanwege ‘totale desinteresse in Hoorn’, aldus de eigenaar Aad Peters (poppenspeler en theatermaker) en ligt nu inmiddels (letterlijk) op Urk. Het is denk ik wat te kort door de bocht om een groep mensen weg te zetten als totale ongeïnteresseerde mensen. Afgelopen half jaar kwam ik regelmatig in de binnenstad van Hoorn en er is mij geen enkele verwijzing naar de loopplank van dit schip opgevallen. Anders had ik zeker een keer een bezoek gebracht. Ik draag een dergelijk initiatief een warm hart toe. Het doel van deze ark om Bijbelverhalen meer bekend te maken, als onderdeel van de Westerse cultuur is een streven dat steun verdient. Al helemaal als dit zonder het ‘opgeheven vingertje’ gebeurt of de intentie om ‘de wetenschap’ eens flink de oren te wassen. Daarom kunnen deze verhalen niet vaak genoeg verteld worden. Ik hoop daarom ook dat de inwoners van West-Friesland een tweede kans krijgen, net zoals in het verhaal over de ark van Noach. 

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 12 januari 2018 in het Noordhollands Dagblad

“Ik heb er wel respect voor, maar ben er niet mee opgegroeid.” Dat vertelde een jonge student mij afgelopen zaterdag, toen ik met hem in gesprek kwam in het kerkgebouw, waar zijn opa meehielp de kerstversiering aan te brengen. Als studieopdracht moest de student het thema ‘familie’ in beeld brengen. Zijn opa was de gelukkige om gefilmd te worden bij zijn dagelijkse bezigheden. Toen realiseerde ik me weer dat er nu generaties opgroeien zonder enige kennis of besef van religieus geloof. Ze hebben er niets mee, maar ze hebben er ook niets tegen. Daar waar het doorgeven stopt, stopt doorgaans ook het geloof. Dat geeft echter ook mogelijkheden om het doorgeven weer op te pakken. Niet om zieltjes te winnen, maar om een extra dimensie te mogen meegeven in het leven. Misschien spoeden daarom veel mens zich wel rondom kerst naar een mis of viering in een kerk om toch iets te ervaren van dat wat verloren gewaand is. Een gemis dat men niet altijd kan benoemen. Ook na kerst staan diezelfde plaatsen open om door te geven én te ontvangen. Alleen je moet er wel tijd voor vrijmaken, net zoals met andere zaken. Want daar zit ook een knelpunt, zo begreep ik afgelopen zaterdag.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 15 december 2017 in het Noordhollands Dagblad

Onlangs verscheen van de hand van Tim Crane, Brits atheïstisch filosoof, het boek ‘De betekenis van geloof – religie vanuit het oogpunt van een atheïst.’ Een dergelijke titel vraagt om duiding. Deze keer geen inktzwarte kijk op religie, maar een beeld met veel meer nuances. Een duidelijk weerwoord tegen het oprukkende zogenoemde ‘Nieuwe atheïsme’. Het gaat niet alleen meer om de ontkenning van God, maar begint ook fundamentalistische trekken te vertonen, die vaak maar al te graag door dezelfde groep aan religieuzen wordt toegedicht. Dat uit zich onder andere in nogal controversiële uitlatingen over vreemdelingen en vrouwen. De belangrijkste vertegenwoordiger van dit genre is Richard Dawkins. Crane verwijt zijn landgenoot dat hij niet inziet dat geloof bij de wereld en bij een grote groep mensen hoort. Het heeft een enorme positieve invloed op de levens van veel mensen en geeft hen het gevoel dat ze bij een groep horen en een gezamenlijke geschiedenis kennen. En niet onbelangrijk: geloof geeft ‘het gevoel dat iets waardevol is dat voorbij het heden gaat’. Volgens Crane zit de toekomst van het atheïsme in tolerantie en begrip. Laat dat nu juist ook kernwaarden zijn die je mag verwachten van mensen die zich gelovig noemen. Er zijn dus meer raakvlakken dan je denkt.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 17 november 2017 in het Noordhollands Dagblad

Recente uitgaven

Adopteren volgens Murphy 

E-book | Amazon (Kindle) | Kobo | 1e druk | ISBN: 9789402152364 | juli 2016 | Prijs: € 4.99

Paperback | 1e druk | ISBN: 9789402152340 | juli 2016 | 110 pagina's | Prijs: € 14.99

Auteur: Reinier van Markus

Binnenkort verwacht

Jouw fatwa geldt hier niet - Niet eerder vertelde verhalen van de strijd tegen moslimfundamentalisme

Auteur: Karima Bennoune

(Vertaald uit het Engels; originele titel: Your Fatwa Does Not Apply Here - Untold Stories from the Fight Against Muslim Fundamentalism)