Perspicuus Publishers

‘Niets is zeker en zelfs dat niet’, is een bekende uitspraak. Dat werd vorige week weer eens duidelijk bij de verrassende uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Een grote groep mensen die op Donald Trump heeft gestemd, in de hoop verlost te worden van de onzekerheid waarin ze leven. Ze zijn bang voor hun toekomst, wat goed te begrijpen is. Veel mensen uit de lagere en middenklasse hebben niet geprofiteerd van economische vooruitgang.  Ze hebben heimwee naar een tijd ‘toen alles beter en “greater”’ leek. Ik hoop alleen dat de Romeinse filosoof Cicero geen gelijk krijgt: ‘Het volk wil bedrogen worden; het volk zal bedrogen worden’.  De vergelijking met  een verhaal in het Bijbelboek Exodus dringt zich op. Het gaat over de uittocht van het Joodse volk uit slavernij in Egypte onder de farao’s, dat de woestijn intrekt en prompt na de eerste tegenslagen begint te mopperen en weer terugverlangt naar de tijd dat er voldoende te eten was. De erbarmelijke omstandigheden waar ze uit waren gekomen weer vergetend. Gelukkig hadden de leiders de moed om niet terug te gaan. Dat is wat deze tijd ook vraagt: moed. Moed om de zorgen serieus te nemen die bij grotere groepen mensen leven, maar ook moed om niet eigen belang vóór solidariteit te stellen.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 18 november 2016 in het Noordhollands Dagblad

Vorige maand werd kopten veel kranten: “Ikeagids streeft Bijbel voorbij”. Qua oplage en verspreiding heeft de Ikeagids de Bijbel ingehaald. Dat vraagt om een nadere duiding. Dit is duidelijk een voorbeeld van appels met peren vergelijken, maar met soms verrassende overeenkomsten. Afgezien van enkel bijzettafeltje is er in de eerstgenoemde gids weinig meer dat doet herinneren aan de eerste gids die werd uitgegeven in 1951. In de loop der jaren zijn er producten bijgekomen en weer verdwenen, is de omvang van de gids veranderd en werd de gids in steeds meer landen verspreid. Dat laatste hebben beide boekwerken gemeen. Verder mogen we toch stellen dat beide boeken inspiratie bieden voor uiteenlopende situaties in het leven; voor all levensfasen wat wils.  De lezer van de Ikeagids mag een pasklare oplossing verwachten. Voor het lezen van de Bijbel geldt een andere benadering. Voor pasklare oplossingen kun je beter de Ikeagids blijven lezen. De Bijbel is heel persoonlijk en vraagt betrokkenheid bij het lezen. Het deelt ervaringen van mensen die net als nu ook geloven in en soms twijfelen over God in verschillende levensfasen. En dat al duizenden jaren lang. Zondag 30 oktober 2016 wordt er in veel kerken tijdens de Nationale Bijbelzondag  extra bij stilgestaan.  

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 21 oktober 2016 in het Noordhollands Dagblad

Onlangs publiceerde de Deense hoogleraar psychologie Svend Brinkmann een boek over de zogenoemde zelfhulpcultuur, getiteld Standvastig. Als tegengif tegen de vele boeken met motiverende woorden van coaches hoe je in tien stappen succes bereikt of gelukkig wordt, spirituele inzichten van zelfbenoemde goeroes en levenslessen van talrijke mensen die hun angsten of depressies overwonnen. Hij recenseerde er veel, maar houdt niet van dit genre. Ze staan volgens hem voor een beperkte, individualistische en egocentrische benadering van problemen. Het lijkt erop dat deze zelfhulpboeken bezig zijn religie te vervangen. Er is een belangrijk verschil: in religie zoek je de betekenis van het leven buiten jezelf om; een zelfhulpboek vertelt je die alleen in jezelf te zoeken. Niet een godheid is heilig, maar de mens zelf.  Volgens Brinkmann is dit een gevaarlijke manier om jezelf los te weken van sociale verplichtingen naar anderen toe. Als niet-gelovige vindt Brinkmann dat religie je juist kan verbinden met iets groters, iets buiten jezelf. Dan wordt eeuwenoud Bijbels advies weer hoogst actueel: Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw kracht en met heel uw verstand, en uw naaste als uzelf. Wel in de juiste volgorde en proporties!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 23 september 2016 in het Noordhollands Dagblad

Onlangs lanceerde een religieus-humanistische geloofsgemeenschap, met wortels in de apostolische traditie, het magazine Vandaag. Het moet ondersteuning bieden bij zingevingsvragen, door het ‘zoeken naar eigen antwoorden die perspectief bieden’, aldus het voorwoord. Mensen die hun levensverhaal vertellen in de diverse artikelen moeten daarbij helpen. Wat ik miste was een achterliggende motivatie. Zingeving kan nooit een doel op zichzelf zijn. In de afgelopen eeuwen hebben miljoenen mensen moed kunnen putten uit Jezus’ woorden: Maak je geen zorgen over morgen. Bewaar die zorgen maar voor morgen. Je hebt het al moeilijk genoeg met vandaag. Dit zijn geen loze woorden, maar worden voorafgegaan door een duidelijke motivatie: Houd je bezig met Gods nieuwe wereld en doe wat God van je vraagt. Dan zal God je al die andere dingen ook geven. Het gaat dan niet meer alleen over vandaag, maar over iets dat daaraan voorbij reikt (en dan spreek ik niet over de dood). Dan gaat het ook niet meer alleen over jezelf, maar over iets dat groter is en waar je deel van uit mag maken. Vanuit dit verhoogde perspectief, komen je eigen worstelingen in een ander daglicht te staan. Ze zijn niet verdwenen, maar je kunt wel bijdragen aan die nieuwe wereld, waarvan de contouren vandaag al zichtbaar zijn!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 29 juli 2016 in het Noordhollands Dagblad

Het is een druilerige maandagochtend en ik loop in alle vroegte het treinstation Brussel-Zuid/Midi uit. Ik stuit op een peloton militaire auto’s die de plaats moeten beschermen tegen mensen met gewelddadige denkbeelden; niet tegen een religie. Dat herinnert me er weer aan dat ik twee dagen in een stad zal doorbrengen waar de spanning in het hart van Europa voelbaar is. Het gevaar kan van alle kanten komen. De volgende ochtend word ik vroeg opgeschrikt door luide sirenes van hulpdiensten, die zich naar een onheilsplek spoeden. Nieuwssites vertellen me later dat het gaat om een misplaatste grap die een aanslag moest lijken, nog geen kilometer van mijn hotel. Voor alle aanslagen kunnen we geen groepen mensen verantwoordelijk houden. Alleen de daders zelf; niemand anders! Wel geloof ik dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft zijn geloofsovertuiging te onderzoeken op geweldadige elementen en waar nodig deze opnieuw uit te (laten) leggen. Als ik geweldadige delen van de Bijbel lees zoals ze ooit zijn opgeschreven, en nog kwalijker, ook ten uitvoer breng, dan ben ik niet beter dan de moslimterrorist in de straten van Brussel. Vrij naar de apostel Paulus: ‘Onderzoek alles, maar behoudt het goede.’ Het goede kan nooit gewelddadig zijn. Iedereen is daar verantwoordelijk voor!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 1 juli 2016 in het Noordhollands Dagblad

Leven is lijden, wordt als stelling geponeerd in het boek De verovering van de vrijheid van de Belgisch-Poolse filosofe Alicja Gescinska. Dit lijkt nogal deprimerend, maar als je de achtergrond van haar motivatie bekijkt, dan is dat het allerminst. Ze stelt dat de vraag naar de zin of onzin van het lijden en het kwaad in de wereld, voor zowel gelovigen als niet-gelovigen relevant is. De eerste groep kan God nog de schuld geven, maar ze vraagt zich af of dat wel terecht is. Volgens haar hoort lijden bij het leven, omdat wie leven wil onvermijdelijk zo nu en dan ook moet lijden. Als je zin aan het leven wilt geven, dan moet je volgens haar ook het lijden een plaats geven in datzelfde leven. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Soms is de pijn zo groot, waardoor de grens vervaagt tussen wat zinvol en zinloos lijkt. Door deze teleurstelling kan het beeld van een goede God als een rode lap op een stier werken. Een God die alleen  verantwoordelijk wordt gehouden voor het lijden, is volgens mij niet eerlijk. Die verantwoordelijkheid dient correct geadresseerd te worden, vrij naar een uitspraak van de Ierse filosoof Edmund Burke: Het kwaad kan alleen maar overwinnen als goede mensen niets doen!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 3 juni 2016 in het Noordhollands Dagblad

Gisteren vielen Bevrijdingsdag en Hemelvaartsdag op dezelfde dag. Dat was voor de tweede keer in de geschiedenis. Voor het eerste feest leek meer aandacht te zijn. Het tweede feest zal veel mensen volledig ontschoten zijn, anders dan de kop van een reclamefolder van een bouwmarkt die schreeuwde open te zijn. In ieder geval een dag voor een feestje! Om de bevrijding van een bezetter te vieren én te bezinnen op de onvrijheid in andere delen van de wereld. Hemelvaartsdag is een ander verhaal, maar toch ook weer niet. Als het op metafysica aankomt is het inderdaad problematisch. De Bijbelschrijvers wisten dat ook al: aan Jezus’ volgelingen wordt gevraagd waarom ze zo naar de hemel staan te staren.  Dat heeft geen enkele zin. God of Jezus verbergen zich niet achter een wolk of ergens in het ‘blau hinein’. Als het geloof zich beperkt tot godsbeelden van ‘een man met een baard’ boven ons hoofd die zegt wat wel en niet mag, dan zijn we niet veel vooruitgekomen in de afgelopen eeuwen. Jezus’ volgelingen krijgen wel de belofte dat Jezus zal terugkeren onder de mensen. Een bevrijdende gedachte, maar ook één met een opdracht. Dan werk je vanaf vandaag al aan een nieuwe manier van samenleven, waar altijd vrijheid is.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 6 mei 2016 in het Noordhollands Dagblad

Tegenwoordig hoef je geen televisie aan te zetten, internetzoekmachine te openen of brievenbus te legen of je wordt wel overspoeld door allerlei goededoelenloterijaanbiedingen, soms zelfs in verhullende vorm. Onder het mom van goeddoen wordt je een beeld aangepraat dat je wel gek zou zijn als je je postcode, bankrekeningnummer of zelfs je vrienden niet opoffert voor het grote geld. Een simpele handeling en een klein geldbedrag lijken eenvoudig de weg te openen naar de hoofdprijs en en passant help je ook nog arme kindjes in Afrika of je dementerende buurvrouw die jij niet eens kent. Dit klinkt als een heldendaad, maar het is niets minder dan commerciële prietpraat. Mijn aversie tegen dergelijke praktijken wordt met name gevoed door de ongelukkige combinatie: een klein beetje geld geven met de kans om er zelf geldelijk (veel) beter van te worden. Een ietwat vreemde combinatie, waar het onduidelijk is wat het werkelijke motief van de gever is. Nu wil ik mij niet opwerpen als moraalridder, maar hierbij moet ik onwillekeurig denken aan woorden die aan Jezus worden toegeschreven: ‘Geven maakt gelukkiger dan ontvangen.’ Iets om bij stil te staan in de strijd tegen deze loterijterreur, tijdens de Week van het geld die volgende week begint.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 11 maart 2016 in het Noordhollands Dagblad

Levenslust

Vorige week kwam een commissie met een advies aan de Tweede Kamer om geen ruimte te bieden aan familieleden en vrienden om hun geliefden, die hun leven als voltooid zien en niet ondraaglijk lijden,  te helpen met euthanasie. Ik besef dat ik me in een slangenkuil begeef, als dit onderwerp wordt aangesneden. Daarom leest u ook geen moreel oordeel of een pleidooi ter ondersteuning van voor-of tegenstanders. Tussen de stroom aan reacties die op gang kwam, viel er één op van de artsenfederatie KNMG. Deze niet-religieuze organisatie stelde de basale vraag: Hoe kunnen we als samenleving voorkomen dat mensen hun leven ‘voltooid’ achten? Een poging voor een bijdrage aan een antwoord. Een voltooid leven ervaren dat nog niet is afgelopen, lijkt me ook dodelijk vermoeiend. Als relatief jongere heb ik natuurlijk makkelijk praten, maar ik denk dat het leren omgaan met de (toekomstige) ouderdom vandaag al begint. Welke zaken geven zin aan het leven? Hoe ga ik om met tegenslagen? Kan ik accepteren dat niet alles op afroep verkrijgbaar is, in een wereld waar veel zaken met één muisklik geregeld zijn? Zijn geboorte en een vrijwillig levenseinde een recht? Onder dit gesternte staat hier natuurlijk het zelfbeschikkingsrecht ter discussie. Dit kan volgende week nog een levendige discussie opleveren, tijdens de Week van de euthanasie.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 12 februari 2016 in het Noordhollands Dagblad

Op een wat kille decemberochtend, op een kerkplein in een Slowaaks stadje, valt mijn oog op een geparkeerde fiets, pal voor een geopende kerkdeur. De berijder heeft zojuist wat boodschappen gedaan, op te maken uit de inhoud van zijn fietsmandje op zijn bagagedrager. Hij is de kerk binnengegaan. Een mooi begin van de dag. Even weg van het rumoer van de straat, het rumoer misschien in zijn eigen hart. Even contact met iets hogers, datgene wat zich buiten hemzelf bevindt. Even tot zichzelf komen om de dag weer aan te kunnen. Wie zal het zeggen? Het beeld lijkt wel een stilleven als in een schilderij, geen mens eromheen. De Britse schrijver en christelijk denker C.S. Lewis (1898-1963) schreef in zijn boek Christelijk leven, in een hoofdstuk getiteld ‘Hoop’:’De meeste mensen zouden, als ze echt in hun eigen hart hadden leren kijken, weten dat ze verlangen naar iets dat in deze wereld niet te krijgen is. Het wordt je door alle dingen in deze wereld aangeboden, maar ze maken de belofte nooit helemaal waar.’. Heeft u zich ook dit jaar weer voorgenomen op zoek te gaan naar dingen die er werkelijk toe doen? Om even van de fiets van het dagelijks leven af te stappen en door die geopende deur naar binnen te gaan? Ik hoop u graag een keer te ontmoeten.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 15 januari 2016 in het Noordhollands Dagblad

Recente uitgaven

Adopteren volgens Murphy 

E-book | Amazon (Kindle) | Kobo | 1e druk | ISBN: 9789402152364 | juli 2016 | Prijs: € 4.99

Paperback | 1e druk | ISBN: 9789402152340 | juli 2016 | 110 pagina's | Prijs: € 14.99

Auteur: Reinier van Markus

Binnenkort verwacht

De verblinde adelaar

2e druk | Auteur: H.C. Whitley