Perspicuus Publishers

Komende zondag gaat de Week van gebed voor de eenheid weer van start, ondersteund door de Raad van Kerken. Aan het begin van het jaar markeert het een mooi streven: eenheid onder christenen bevorderen. Je zou bijna vergeten dat er onder christenen ook nog genoeg werk te verzetten is op weg naar meer verbondenheid. Dit jaar staat in het teken van Maarten Luther. Hij was het lontje in de het kruidvat dat de kerk aan het einde van de Middeleeuwen was. Een nieuw begin, maar in de eeuwen daarna deed zich een luxeprobleem voor:  sindsdien zijn tientallen nieuwe kerkelijke richtingen ontstaan. En dan vinden we het gek dat de traditionele kerken leeglopen. Aan de huidige generatie is dit niet meer uit te leggen. 500 jaar na dato is een mooi moment voor een nieuw begin: op zoek gaan naar wat verbindt, in plaats van dat wat christenen van elkaar scheidt. Of om met de apostel Paulus te zeggen:  De oude tijd is voorbij, de nieuwe tijd is gekomen. Die tijd is nu aangebroken. Het vraagt om vernieuwde inzet; van iedereen binnen en buiten de kerk, die zich er op één of andere manier mee verbonden voelt. Doet u  mee? Ik ben er klaar voor!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 13 januari 2017 in het Noordhollands Dagblad

Afgelopen week stond in het teken van vrijheid van meningsuiting. Het blijkt een gevoelige snaar in de samenleving te raken. Volgens sommigen werd deze ingeperkt door een rechterlijke uitspraak en voor anderen ging de uitspraak niet ver genoeg. Meer of minder: het blijft lastig zou je denken. Als je echter beter kijkt naar wat vrijheid werkelijk inhoudt, komen we misschien wel tot eenzelfde conclusie. Vrijheid heeft, hoe gek ook, alles te maken met het respecteren van de grenzen van anderen. Daardoor heb jij de ruimte om te leven. Vrijheid van meningsuiting heeft dan ook niets te maken met alles zeggen wat je denkt. Op het scherpst van de snede kan het schuren. Daarom kan het ook best wel een stukje minder. Een gouden regel die in veel wereldreligies en bij filosofen te vinden is, wordt ineens weer hoogst actueel: Wat gij wilt dat u niet geschiedt, doe dat ook een ander niet. Ik wil geen moraalridder zijn, maar waar we op dit moment meer behoefte aan hebben is minder gebral en meer ethiek en fatsoen. Dan leer je weer onderscheid te maken tussen wat goed is en kwaad aanricht. Als je voor het goede gaat, zul je besluiten gewoon een keer je mond te houden, daar waar je je anders weer had laten gaan. 

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 16 december 2016 in het Noordhollands Dagblad

‘Niets is zeker en zelfs dat niet’, is een bekende uitspraak. Dat werd vorige week weer eens duidelijk bij de verrassende uitslag van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Een grote groep mensen die op Donald Trump heeft gestemd, in de hoop verlost te worden van de onzekerheid waarin ze leven. Ze zijn bang voor hun toekomst, wat goed te begrijpen is. Veel mensen uit de lagere en middenklasse hebben niet geprofiteerd van economische vooruitgang.  Ze hebben heimwee naar een tijd ‘toen alles beter en “greater”’ leek. Ik hoop alleen dat de Romeinse filosoof Cicero geen gelijk krijgt: ‘Het volk wil bedrogen worden; het volk zal bedrogen worden’.  De vergelijking met  een verhaal in het Bijbelboek Exodus dringt zich op. Het gaat over de uittocht van het Joodse volk uit slavernij in Egypte onder de farao’s, dat de woestijn intrekt en prompt na de eerste tegenslagen begint te mopperen en weer terugverlangt naar de tijd dat er voldoende te eten was. De erbarmelijke omstandigheden waar ze uit waren gekomen weer vergetend. Gelukkig hadden de leiders de moed om niet terug te gaan. Dat is wat deze tijd ook vraagt: moed. Moed om de zorgen serieus te nemen die bij grotere groepen mensen leven, maar ook moed om niet eigen belang vóór solidariteit te stellen.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 18 november 2016 in het Noordhollands Dagblad

Vorige maand werd kopten veel kranten: “Ikeagids streeft Bijbel voorbij”. Qua oplage en verspreiding heeft de Ikeagids de Bijbel ingehaald. Dat vraagt om een nadere duiding. Dit is duidelijk een voorbeeld van appels met peren vergelijken, maar met soms verrassende overeenkomsten. Afgezien van enkel bijzettafeltje is er in de eerstgenoemde gids weinig meer dat doet herinneren aan de eerste gids die werd uitgegeven in 1951. In de loop der jaren zijn er producten bijgekomen en weer verdwenen, is de omvang van de gids veranderd en werd de gids in steeds meer landen verspreid. Dat laatste hebben beide boekwerken gemeen. Verder mogen we toch stellen dat beide boeken inspiratie bieden voor uiteenlopende situaties in het leven; voor all levensfasen wat wils.  De lezer van de Ikeagids mag een pasklare oplossing verwachten. Voor het lezen van de Bijbel geldt een andere benadering. Voor pasklare oplossingen kun je beter de Ikeagids blijven lezen. De Bijbel is heel persoonlijk en vraagt betrokkenheid bij het lezen. Het deelt ervaringen van mensen die net als nu ook geloven in en soms twijfelen over God in verschillende levensfasen. En dat al duizenden jaren lang. Zondag 30 oktober 2016 wordt er in veel kerken tijdens de Nationale Bijbelzondag  extra bij stilgestaan.  

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 21 oktober 2016 in het Noordhollands Dagblad

Onlangs publiceerde de Deense hoogleraar psychologie Svend Brinkmann een boek over de zogenoemde zelfhulpcultuur, getiteld Standvastig. Als tegengif tegen de vele boeken met motiverende woorden van coaches hoe je in tien stappen succes bereikt of gelukkig wordt, spirituele inzichten van zelfbenoemde goeroes en levenslessen van talrijke mensen die hun angsten of depressies overwonnen. Hij recenseerde er veel, maar houdt niet van dit genre. Ze staan volgens hem voor een beperkte, individualistische en egocentrische benadering van problemen. Het lijkt erop dat deze zelfhulpboeken bezig zijn religie te vervangen. Er is een belangrijk verschil: in religie zoek je de betekenis van het leven buiten jezelf om; een zelfhulpboek vertelt je die alleen in jezelf te zoeken. Niet een godheid is heilig, maar de mens zelf.  Volgens Brinkmann is dit een gevaarlijke manier om jezelf los te weken van sociale verplichtingen naar anderen toe. Als niet-gelovige vindt Brinkmann dat religie je juist kan verbinden met iets groters, iets buiten jezelf. Dan wordt eeuwenoud Bijbels advies weer hoogst actueel: Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw kracht en met heel uw verstand, en uw naaste als uzelf. Wel in de juiste volgorde en proporties!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 23 september 2016 in het Noordhollands Dagblad

Onlangs lanceerde een religieus-humanistische geloofsgemeenschap, met wortels in de apostolische traditie, het magazine Vandaag. Het moet ondersteuning bieden bij zingevingsvragen, door het ‘zoeken naar eigen antwoorden die perspectief bieden’, aldus het voorwoord. Mensen die hun levensverhaal vertellen in de diverse artikelen moeten daarbij helpen. Wat ik miste was een achterliggende motivatie. Zingeving kan nooit een doel op zichzelf zijn. In de afgelopen eeuwen hebben miljoenen mensen moed kunnen putten uit Jezus’ woorden: Maak je geen zorgen over morgen. Bewaar die zorgen maar voor morgen. Je hebt het al moeilijk genoeg met vandaag. Dit zijn geen loze woorden, maar worden voorafgegaan door een duidelijke motivatie: Houd je bezig met Gods nieuwe wereld en doe wat God van je vraagt. Dan zal God je al die andere dingen ook geven. Het gaat dan niet meer alleen over vandaag, maar over iets dat daaraan voorbij reikt (en dan spreek ik niet over de dood). Dan gaat het ook niet meer alleen over jezelf, maar over iets dat groter is en waar je deel van uit mag maken. Vanuit dit verhoogde perspectief, komen je eigen worstelingen in een ander daglicht te staan. Ze zijn niet verdwenen, maar je kunt wel bijdragen aan die nieuwe wereld, waarvan de contouren vandaag al zichtbaar zijn!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 29 juli 2016 in het Noordhollands Dagblad

Het is een druilerige maandagochtend en ik loop in alle vroegte het treinstation Brussel-Zuid/Midi uit. Ik stuit op een peloton militaire auto’s die de plaats moeten beschermen tegen mensen met gewelddadige denkbeelden; niet tegen een religie. Dat herinnert me er weer aan dat ik twee dagen in een stad zal doorbrengen waar de spanning in het hart van Europa voelbaar is. Het gevaar kan van alle kanten komen. De volgende ochtend word ik vroeg opgeschrikt door luide sirenes van hulpdiensten, die zich naar een onheilsplek spoeden. Nieuwssites vertellen me later dat het gaat om een misplaatste grap die een aanslag moest lijken, nog geen kilometer van mijn hotel. Voor alle aanslagen kunnen we geen groepen mensen verantwoordelijk houden. Alleen de daders zelf; niemand anders! Wel geloof ik dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft zijn geloofsovertuiging te onderzoeken op geweldadige elementen en waar nodig deze opnieuw uit te (laten) leggen. Als ik geweldadige delen van de Bijbel lees zoals ze ooit zijn opgeschreven, en nog kwalijker, ook ten uitvoer breng, dan ben ik niet beter dan de moslimterrorist in de straten van Brussel. Vrij naar de apostel Paulus: ‘Onderzoek alles, maar behoudt het goede.’ Het goede kan nooit gewelddadig zijn. Iedereen is daar verantwoordelijk voor!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 1 juli 2016 in het Noordhollands Dagblad

Leven is lijden, wordt als stelling geponeerd in het boek De verovering van de vrijheid van de Belgisch-Poolse filosofe Alicja Gescinska. Dit lijkt nogal deprimerend, maar als je de achtergrond van haar motivatie bekijkt, dan is dat het allerminst. Ze stelt dat de vraag naar de zin of onzin van het lijden en het kwaad in de wereld, voor zowel gelovigen als niet-gelovigen relevant is. De eerste groep kan God nog de schuld geven, maar ze vraagt zich af of dat wel terecht is. Volgens haar hoort lijden bij het leven, omdat wie leven wil onvermijdelijk zo nu en dan ook moet lijden. Als je zin aan het leven wilt geven, dan moet je volgens haar ook het lijden een plaats geven in datzelfde leven. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Soms is de pijn zo groot, waardoor de grens vervaagt tussen wat zinvol en zinloos lijkt. Door deze teleurstelling kan het beeld van een goede God als een rode lap op een stier werken. Een God die alleen  verantwoordelijk wordt gehouden voor het lijden, is volgens mij niet eerlijk. Die verantwoordelijkheid dient correct geadresseerd te worden, vrij naar een uitspraak van de Ierse filosoof Edmund Burke: Het kwaad kan alleen maar overwinnen als goede mensen niets doen!

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 3 juni 2016 in het Noordhollands Dagblad

Gisteren vielen Bevrijdingsdag en Hemelvaartsdag op dezelfde dag. Dat was voor de tweede keer in de geschiedenis. Voor het eerste feest leek meer aandacht te zijn. Het tweede feest zal veel mensen volledig ontschoten zijn, anders dan de kop van een reclamefolder van een bouwmarkt die schreeuwde open te zijn. In ieder geval een dag voor een feestje! Om de bevrijding van een bezetter te vieren én te bezinnen op de onvrijheid in andere delen van de wereld. Hemelvaartsdag is een ander verhaal, maar toch ook weer niet. Als het op metafysica aankomt is het inderdaad problematisch. De Bijbelschrijvers wisten dat ook al: aan Jezus’ volgelingen wordt gevraagd waarom ze zo naar de hemel staan te staren.  Dat heeft geen enkele zin. God of Jezus verbergen zich niet achter een wolk of ergens in het ‘blau hinein’. Als het geloof zich beperkt tot godsbeelden van ‘een man met een baard’ boven ons hoofd die zegt wat wel en niet mag, dan zijn we niet veel vooruitgekomen in de afgelopen eeuwen. Jezus’ volgelingen krijgen wel de belofte dat Jezus zal terugkeren onder de mensen. Een bevrijdende gedachte, maar ook één met een opdracht. Dan werk je vanaf vandaag al aan een nieuwe manier van samenleven, waar altijd vrijheid is.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 6 mei 2016 in het Noordhollands Dagblad

Tegenwoordig hoef je geen televisie aan te zetten, internetzoekmachine te openen of brievenbus te legen of je wordt wel overspoeld door allerlei goededoelenloterijaanbiedingen, soms zelfs in verhullende vorm. Onder het mom van goeddoen wordt je een beeld aangepraat dat je wel gek zou zijn als je je postcode, bankrekeningnummer of zelfs je vrienden niet opoffert voor het grote geld. Een simpele handeling en een klein geldbedrag lijken eenvoudig de weg te openen naar de hoofdprijs en en passant help je ook nog arme kindjes in Afrika of je dementerende buurvrouw die jij niet eens kent. Dit klinkt als een heldendaad, maar het is niets minder dan commerciële prietpraat. Mijn aversie tegen dergelijke praktijken wordt met name gevoed door de ongelukkige combinatie: een klein beetje geld geven met de kans om er zelf geldelijk (veel) beter van te worden. Een ietwat vreemde combinatie, waar het onduidelijk is wat het werkelijke motief van de gever is. Nu wil ik mij niet opwerpen als moraalridder, maar hierbij moet ik onwillekeurig denken aan woorden die aan Jezus worden toegeschreven: ‘Geven maakt gelukkiger dan ontvangen.’ Iets om bij stil te staan in de strijd tegen deze loterijterreur, tijdens de Week van het geld die volgende week begint.

Reinier van Markus

Gepubliceerd op vrijdag 11 maart 2016 in het Noordhollands Dagblad

Recente uitgaven

Adopteren volgens Murphy 

E-book | Amazon (Kindle) | Kobo | 1e druk | ISBN: 9789402152364 | juli 2016 | Prijs: € 4.99

Paperback | 1e druk | ISBN: 9789402152340 | juli 2016 | 110 pagina's | Prijs: € 14.99

Auteur: Reinier van Markus

Binnenkort verwacht

Jouw fatwa geldt hier niet - Niet eerder vertelde verhalen van de strijd tegen moslimfundamentalisme

Auteur: Karima Bennoune

(Vertaald uit het Engels; originele titel: Your Fatwa Does Not Apply Here - Untold Stories from the Fight Against Muslim Fundamentalism)